Galeria Sztuki XX wieku w willi Oksza

Galeria Sztuki XX wieku w willi Oksza

Wystawa prezentuje głównie twórczość zakopiańskiej kolonii artystów, ale też sztukę artystów przelotnie związanych z Zakopanem, dla których Tatry i góralszczyzna stanowiły ważną inspirację. Pokazywana jest we wnętrzach zaprojektowanej przez Stanisława Witkiewicza w stylu zakopiański willi Oksza, której remont konserwatorski przeprowadzony został w 2010 roku.

W blisko sześćdziesięcioletnim okresie, jaki obejmuje wystawa, mieszczą się dwie epoki: Młoda Polska i dwudziestolecie międzywojenne. Lata Młodej Polski były okresem tworzenia się miejscowego środowiska artystycznego – początkowo w kręgu szkół snycerskiej i koronkarskiej, a następnie w kręgu Stanisława Witkiewicza i jego idei stylu zakopiańskiego. W tym też czasie mała wieś u podnóża Tatr stała się miejscem spotkań elit polskiej inteligencji ze wszystkich trzech zaborów, miejscem kontaktów i swobodnej wymiany idei, skupionych wokół odzyskania przez Polskę niepodległości. Zakopane stało się stolicą duchową i kulturalną Polski, nazywano je „polskimi Atenami” i „polskim Piemontem”. Z postępowymi inicjatywami społecznymi, politycznymi, naukowymi, a nawet sportowymi (taternictwo i narciarstwo), szły w parze nowoczesne idee artystyczne. U schyłku tego okresu zakopiańscy artyści formalnie zorganizowali się w Towarzystwie „Sztuka Podhalańska” i Stowarzyszeniu „Kilim”.

Wszystkie wspomniane wyżej zakopiańskie tradycje, instytucje i stowarzyszenia, kontynuowały działalność w dwudziestoleciu międzywojennym. W suwerennej Polsce zakopiański świat artystyczny znalazł się w kręgu oddziaływań nurtów awangardowych (m.in. ekspresjonizmu, formizmu i futuryzmu), którym przyświecała nadrzędna idea tworzenia nowoczesnej polskiej sztuki narodowej.

W obydwu epokach Zakopane miało w dziedzinie poszukiwania stylu narodowego własne, oryginalne koncepcje i dorobek. W okresie Młodej Polski tatrzańskiej był to styl zakopiański Stanisława Witkiewicza, a w dwudziestoleciu – znaczący udział w awangardzie (S.I. Witkiewicz, A. Zamoyski, L. Chwistek i R. Malczewski) oraz ciekawe, nowoczesne centrum rzeźbiarskie i graficzne, zainicjowane przez Karola Stryjeńskiego w Szkole Przemysłu Drzewnego.

Wystawa „Artyści i sztuka w Zakopanem” opiera się na kolekcji własnej Muzeum Tatrzańskiego, uzupełnionej kilkoma eksponatami, stanowiącymi wypożyczenia lub depozyty. Obejmuje malarstwo, grafikę, rysunek, rzeźbę i fotografię oraz sztukę użytkową, afisze i plakaty. Można na wystawie zobaczyć prace Leona Wyczółkowskiego, Wojciecha Weissa, Jana Rembowskiego, Rafała Malczewskiego, Stanisława Gałka i Jana Gąsienicy Szostaka; portrety psychologiczne Stanisława Ignacego Witkiewicza; rzeźby – Konstantego Laszczki, Wojciecha Brzegi, Stanisława Sobczaka, Jana Szczepkowskiego oraz uczniów Szkoły Przemysłu Drzewnego; prace Zofii Stryjeńskiej; kilimy i koronki, artystyczne snycerstwo i wiele innych eksponatów.